Naar aanleiding van het internationaal Mercedes-Benz symposium over het openbaar personenvervoer van de toekomst werd nu een van de eerste “demonstratievoertuigen" van het Europees onderzoeksproject European Bus System of the Future (EBSF) voorgesteld. Het is de bedoeling om met de Mercedes-Benz Citaro als basis nieuwe passagierssystemen te onderzoeken. Zo geven speciale lichtelementen bij deze bus al bij het naderen van de halte een vrije ingang aan, zodat “files” aan de deur worden vermeden. In het interieur wijzen specifieke plafondlampen op vrije zitplaatsen. Zo vinden passagiers sneller een plaats en hoeven ze minder door de bus lopen. Dankzij WLAN, GPS en stopcontacten van 230 volt kunnen in de bus laptops etc. worden gebruikt. Deze bus wordt al vanaf eind 2010 in het lijnvervoer van Bremerhaven getest.

Bij EBSF is dit het grootste tot nu toe door de Europese commissie ondersteunde verkeersproject op de weg, met als doel de mogelijkheden van de nieuwe generatie stadsbusnetwerken aan te tonen. Het bestaat in totaal uit zeven demonstratieprojecten zoals bestuurdersplaats, energiebeheer, communicatie, intermodaliteit etc. die in zeven Europese steden onderzocht zouden worden. Voor het algemeen technisch, financieel en administratief management van het EBSF-project is de Internationale unie van openbaar vervoer UITP (Union Internationale des Transports Public) verantwoordelijk.

Innovatieve concepten voor het openbaar streekvervoer van personen (öffentlichen Personennahverkehr - ÖPNV) worden steeds noodzakelijker om in te spelen op de effecten van wereldwijde megatrends, zoals de groeiende wereldbevolking, de toenemende verstedelijking en de klimaatverandering. Volgens een prognose van de UITP zullen die onder meer leiden tot een wereldwijde verdubbeling van het openbaar streekvervoer van personen. Ook in milieuonderzoek worden de toenemende mogelijkheden van het openbaar personenvervoer vastgesteld. Analyse van het marktonderzoek SIGMA toont aan dat het openbaar personenvervoer op de grootste Europese markten niet meer alleen de doelgroepen in de “Down Market“, ouderen en kinderen, bereikt. Ook wie tot de hedendaagse “Up Market-milieus” behoort, maakt er bovengemiddeld gebruik van. Ook worden personenauto’s en het openbaar personenvervoer in de meeste doelgroepen niet beschouwd als transportmiddelen die elkaar uitsluiten. In de “Avantgarde-doelgroepen” van de grootstad tekent zich veeleer een trend naar een “Smart Mobility-Mix” tussen individueel en openbaar vervoer af. Het verslag “Mobiliteit in Duitsland” van het Duits ministerie van Verkeer staaft deze gedragsveranderingen met cijfers. Voor de periode van 2002 tot 2008 noteert het de grootste toename in mobiliteit bij de fiets en het openbaar personenvervoer.

Het openbaar personenvervoer van de toekomst zal worden gekenmerkt door een nauwe verbinding tussen vervoermiddelen en vervoerbedrijven. Zoals e-bikes, carsharing, spoor en weg. Dat wordt nu al in enkele wereldregio’s aangetoond. De bus krijgt hierbij een sleutelrol toebedeeld. Enerzijds vormt hij met een aandeel van meer dan 46% nu al de ruggengraat van het openbaar streekvervoer. Anderzijds is hij niet te kloppen als het gaat om veiligheid, milieuvriendelijkheid en duurzaamheid, rendabiliteit en flexibiliteit.

Zo heeft het Duitse Umweltbundesamt (centrale milieu-instantie in Duitsland) voor touringcars een gemiddeld verbruik van 1,4 liter diesel per persoon per 100 kilometer berekend, wat overeenkomt met 31 g CO2 per persoon. Hij is daarmee een duidelijke “emissiewinnaar”, met een grote voorsprong op de trein, de personenauto en het vliegtuig: en dat geldt ook voor de lijnbussen in het openbaar personenvervoer. Tot duurzame mobiliteit dragen ook milieuvriendelijke aandrijfsystemen bij, die bij bussen nu al in serie worden aangeboden of worden getest. Bussen met BlueTec-dieseltechnologie, lijnbussen met aardgasmotoren, diesel-hybride bussen en emissieloze hybride bussen op brandstofcellen. Daarnaast worden ook alternatieve brandstoffen getest op hun bruikbaarheid voor bussen.

Ook in rendabiliteit en flexibiliteit bieden de bussen voordelen. Met hun verschillende aandrijfvormen leveren bussen van tegenwoordig al van bij de aankoop van het eerste voertuig voordeel in het verkeer op. Anderzijds kunnen met dezelfde bussen uiterst efficiënte verkeerssystemen zoals Bus Rapid Transit (BRT) worden uitgebouwd voor ongeveer een tiende van wat verkeerssystemen met aan rails gebonden voertuigen zouden kosten. BRT-systemen bestaan uit één of meer eigen banen waarop bussen met hoge frequentie rijden en die door verscheidene aan- en afvoerlijnen worden gevoed. Ongeveer honderd verkeerssystemen met bussen zijn nu al een schoolvoorbeeld van geslaagde verkeerssystemen. Bijvoorbeeld in Bogotá (Columbia), Nantes (Frankrijk) en Istanbul (Turkije). Op dit ogenblik zouden wereldwijd al een negentigtal andere BRT-projecten op stapel staan. Deze infrastructuurprojecten staan voor duurzame mobiliteit, economische groei en een enorme toename van de levenskwaliteit. Op middellange termijn betekent dat een reusachtig potentieel voor busconstructeurs en de leveranciers van de infrastructuur. Met een aantrekkelijk aanbod, comfort en kwaliteit trekken dergelijke busvervoerssystemen nieuwe passagiers aan en ontlasten ze zo de steden. Zo maken in Istanbul, drie jaar na de ingebruikname, elke dag ongeveer 750.000 passagiers gebruik van de “metrobus” met een enorme tijdwinst in vergelijking met het individueel vervoer.

Hoe vervoersbedrijven in het hedendaags openbaar streekvervoer van personen hun activiteiten en hun bedrijfsresultaat positief ombuigen, blijkt op het Mercedes-Benz symposium ook uit voorbeelden uit Nederland en Duitsland. Qbuzz (Nederland) kon dankzij zijn kwaliteitsborging nieuwe lijnen en concessies verwerven. Centraal bij de inspanningen die voor de kwaliteit worden geleverd, staat de bestuurder, omdat hij het bedrijf rechtstreeks vertegenwoordigt bij de passagier als klant. Een ander aspect is de transparante organisatie van Qbuzz, die de opdrachtgever voortdurend een inkijk in het vervoersbedrijf geeft, desgewenst zelfs online om de actuele lijnen te bekijken. Ten derde wil men de kwaliteit garanderen met de zeven “beloften van Qbuzz aan de klant”. Die gaan van de tijdelijke opvolging van het rijschema over de service door de bestuurder tot de “geld-terug-garantie”.

Bij het Duitse vervoerbedrijf Spillmann gaat de aandacht hoofdzakelijk naar de attractiviteit en de uitrusting van de voertuigen. Het totaalconcept is een filosofie die al begint wanneer de klant instapt. De combinatie van ultramoderne techniek, hoogwaardige uitrustingscomponenten, de aanpak van de dienstverlening en van de wensen en klachten van klanten heeft ertoe geleid dat een van de jongste busbedrijven in het openbaar streekvervoer van personen bij de klant zo geliefd is. Het aantal passagiers stijgt voortdurend, beschadiging door vandalisme bestaat nauwelijks. Het unieke lichtconcept heeft samen met de uitrusting tot een hoge klantentevredenheid geleid, die meetbaar is en aantoonbaar een positief effect heeft opgeleverd. “Fakkels” in het interieur, led-lampen, een verlichte vloer, entertainmentsystemen en een goed beheer van de klantenwensen zijn investeringen die voor het vervoerbedrijf lonend zijn. Busnamen zoals “Metro Lounge” en “City Lounge” geven aan de buitenkant al aan wat het openbaar vervoer van Spillmann voor de passagier wil zijn: uitnodigend, ontspannend en aantrekkelijk.

Comfort en een aantrekkelijke uitstraling staan ook bij de ontwikkeling van toekomstige busgeneraties centraal. Dat heeft betrekking op de goede werkplek van de bestuurder met een al even goede zichtbaarheid, maar ook op het zitcomfort, de klimaatregeling, de helderheid en de behaaglijkheid van het interieur. Het tijdperk van uitsluitend functionele voertuigen loopt ten einde. Een moderne, aantrekkelijke en dynamische vormgeving zal ook bij de lijnbus haar intrede doen. Al even aantrekkelijk is het toenemende informatiecomfort voor de exploitant, de passagiers en de bestuurder. Door de aanwezigheid van WLAN en gps in bussen zullen bijvoorbeeld toeristen via hun smartphone ook in een grote stad hun weg vinden zonder hulp van buitenaf.

Via fleetmanagementsystemen staan de bestuurder en de exploitant steeds rechtstreeks met elkaar in contact en kunnen ze zo ongehinderd informatie uitwisselen of oproepen. Sleutelwoorden voor de verdere uitbreiding van de veiligheid van lijnbussen zijn bescherming van de bestuurder bij een botsing en veiligheidscabines, en ook het ESP voor lijnbussen. De researchingenieurs drijven de ontwikkeling van duurzaamheid in al haar aspecten steeds verder met innovatieve aandrijfsystemen, brandstoffen en materialen, en maken ze rijp voor serieproductie. De nieuwe ontwikkelingsmethoden vormen hierbij van bij aanvang een garantie voor de kwaliteit en de betrouwbaarheid van de serievoertuigen. De dynamiek van de technische ontwikkelingen in het openbaar personenvervoer maakt duidelijk dat de bus na een geschiedenis van 115 jaar zijn eigenlijke bloeiperiode nog voor de boeg heeft.

Het realiseren van duurzame mobiliteit, comfort, moderniteit, attractiviteit enz. van het openbaar streekvervoer van personen hangt ook af van de economische mogelijkheden van bijvoorbeeld de overheid, de exploitant en niet in het minst de gebruiker. De bus biedt maximale rendabiliteit, van de aankoopkosten over de vereisten van de infrastructuur, de beschikbaarheid en de betrouwbaarheid tot de levenscycluskosten. De busconstructeurs brengen hierbij hun knowhow van bussen in en blijven de bijbehorende diensten voortdurend verder ontwikkelen: service en serviceovereenkomsten zoals “FreeMind”-pakketten, innovatieve fleetmanagementsystemen zoals BusFleet, chauffeursopleidingen onder meer over rijveiligheid en zuinigheid zijn daar voorbeelden van.

Als men zich over het openbaar streekvervoer van de toekomst buigt, moet men ook rekening houden met de interactie met de klanten, en zowel met jonge passagiers als met de oudere generatie. Ideeën hierover worden op het Mercedes-Benz symposium naar voren gebracht. Specialisten gaan er vanuit dat moderne gsm’s steeds meer de taak van routegeleiding zullen overnemen en ook als wegenkaart zullen dienen. Daardoor zal ook meer infotainment via automaten verkrijgbaar zijn. De passagier wordt via zijn gsm geïdentificeerd en wordt vervolgens begroet. Er verschijnt informatie over zijn vervoersabonnement en een gepersonaliseerd menu. Het systeem geeft zijn laatste bestemmingen en belangrijke haltes aan. Dit kan vaak volstaan als keuzemogelijkheid, omdat maar weinig mensen vaak wisselende bestemmingen hebben. Zodra de passagier zijn keuze heeft gemaakt, wordt het netplan opgebouwd en kan hij kiezen uit verschillende routes naar zijn bestemming.

Hij kan elke verbinding meer in detail bekijken, net zoals haltes waar hij van de bus op Car2go of een huurfiets kan overstappen. Zodra hij zijn route heeft gekozen, kan hij desgewenst ook zijn vrienden via Facebook, Twitter of gelijkaardige diensten en netwerken van zijn reis op de hoogte brengen. Reisinformatie en buskaartje worden naar zijn gsm doorgestuurd en zijn reis kan beginnen.